İcra Takibine İtiraz: Süreler ve Yapılması Gerekenler

İcra dosyasında sonucu belirleyen şey çoğu zaman haklı olup olmadığınız değil, süreye uyup uymadığınızdır. Ödeme emrini tebliğ aldığınız an, geri sayım başlar. Bu yazıda itiraz süresinin nasıl işlediğini, itirazın hangi sonuçları doğurduğunu ve süre kaçırıldığında hangi yolların açık kaldığını açıklıyoruz.

Ödeme emri ile icra emri arasındaki fark nedir?

İkisi farklı takip türlerine aittir ve süreleri de farklıdır.

• Ödeme emri, elinde mahkeme kararı olmayan alacaklının başlattığı ilamsız takipte düzenlenir. Borçlu itiraz ederse takip durur.
• İcra emri, mahkeme kararına (ilama) dayanan ilamlı takipte düzenlenir. Bu takipte borca itiraz ederek takibi durdurmak mümkün değildir; ancak icranın geri bırakılması talep edilebilir.

Elinize ulaşan belgenin hangisi olduğunu, üzerindeki başlıktan ve dayanak belgeden anlayabilirsiniz. Yanlış yolu seçmek, süreyi boşa harcamak anlamına gelir.

İtiraz süresi kaç gündür?

Süre, ödeme emrinin tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Sürenin son günü resmî tatile denk gelirse, süre takip eden ilk iş günü sona erer.

İtiraz nasıl yapılır?

İlamsız takipte itiraz, icra dairesine sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Yazılı itiraz uygulamada tercih edilir, çünkü içeriği ve tarihi kayıt altına alınmış olur.

İtirazın kapsamı önemlidir:

• Borca itiraz: Borcun tamamına veya bir kısmına itiraz edilir. Kısmi itirazda itiraz edilmeyen kısım için takip devam eder.
• İmzaya itiraz: Senetteki imzanın borçluya ait olmadığı ileri sürülür. Bu itirazın ayrıca ve açıkça yapılması zorunludur; yalnızca "borcum yoktur" demek imzaya itiraz sayılmaz.
• Yetkiye itiraz: İcra dairesinin yetkisiz olduğu ileri sürülür. Bu itirazın da diğer itirazlarla birlikte ve süresinde yapılması gerekir.

İtiraz edersem ne olur?

Süresinde yapılan itiraz, ilamsız takibi kendiliğinden durdurur. Alacaklının takibe devam edebilmesi için mahkemeye başvurması gerekir. İki yol vardır:

İtirazın kaldırılması (İİK m. 68): Alacaklının elinde imzası ikrar edilmiş senet veya resmî belge gibi kanunda sayılan belgelerden biri varsa, itirazın kaldırılması için 6 ay içinde icra mahkemesine başvurur. Bu yol daha hızlıdır ancak dar bir inceleme yapılır.

İtirazın iptali (İİK m. 67): Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede dava açar. Bu yolda uyuşmazlık esastan incelenir ve her türlü delil ileri sürülebilir.

İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilebilir; bu tazminat, alacağın belirli koşullarda yüzde yirmisinden az olamaz. Yani dayanaksız itiraz maliyetlidir.

Süreyi kaçırdım, ne yapabilirim?

Süre kaçırıldığında takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bununla birlikte üç yol hâlâ değerlendirilebilir:

1. Gecikmiş itiraz (İİK m. 65): Borçlu, kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememişse, engelin kalktığı tarihten itibaren üç gün içinde icra mahkemesine başvurabilir. Hastalık, tutukluluk veya usulsüz tebligat tipik örneklerdir.
2. Tebligatın usulsüzlüğü şikâyeti: Tebligat usulüne aykırı yapılmışsa, öğrenme tarihi tebliğ tarihi sayılır ve süre yeniden işlemeye başlar.
3. Menfi tespit / istirdat davası: Borçlu olmadığınızı iddia ediyorsanız, takip kesinleşse bile menfi tespit; ödeme yapıldıysa istirdat davası açılabilir.

Haciz aşamasında neler haczedilemez?

Takip kesinleştikten sonra alacaklı haciz talep edebilir. Ancak İİK m. 82 ve devamı bazı malları haciz dışında bırakır:

• Borçlu ve ailesinin yaşamı için zorunlu ev eşyaları
• Borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli alet ve kitapları
• Maaşın dörtte üçü (nafaka alacakları bu sınırın dışındadır)
• Emekli maaşı (borçlunun muvafakati olmadıkça)

Haczedilmezlik iddiası, haciz tarihinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülmelidir.

Alacaklıysanız: tahsil kabiliyetini önce ölçün

Takip başlatmak, alacağı tahsil etmenin yalnızca ilk adımıdır. Takip öncesinde borçlunun tapu, araç, banka ve SGK kayıtlarının araştırılması, hangi takip yolunun seçileceğini de belirler. Üçüncü kişilerdeki alacaklar için İİK m. 89 uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilmesi, uygulamada en etkili tahsil araçlarından biridir.

Özet

İlamsız icra takibinde ödeme emrine itiraz süresi 7 gün, kambiyo senedine özgü takipte 5 gündür. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur; alacaklı bunun üzerine 6 ay içinde itirazın kaldırılması veya 1 yıl içinde itirazın iptali davası açmak zorundadır. Süre kaçırıldığında gecikmiş itiraz, usulsüz tebligat şikâyeti ve menfi tespit davası hâlâ değerlendirilebilir; ancak hepsi ek koşullara bağlıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için avukatınıza danışmanız gerekir.